Verlichting gebruikt per lamp vaak maar weinig stroom. Toch kunnen alle lampen samen behoorlijk wat branduren maken. Vooral oude gloei- en halogeenlampen kunnen daardoor ongemerkt voor extra verbruik zorgen.
Gelukkig kun je het stroomverbruik van verlichting eenvoudig zelf berekenen. Je hebt daarvoor alleen het vermogen van de lamp, het aantal branduren en je stroomtarief nodig. Zo zie je wat één lamp per jaar verbruikt en hoeveel je kunt besparen door een oude lamp te vervangen.
Zo bereken je het stroomverbruik van een lamp
Het vermogen van een lamp staat aangegeven in watt. Om het energieverbruik te berekenen, vermenigvuldig je het vermogen met het aantal uren dat de lamp brandt.
De formule is:
Vermogen in watt × aantal branduren ÷ 1.000 = verbruik in kWh
Wil je het jaarlijkse verbruik weten? Gebruik dan:
Vermogen in watt × branduren per dag × 365 ÷ 1.000 = kWh per jaar
Een LED-lamp van 10 watt die gemiddeld vier uur per dag brandt, verbruikt:
10 × 4 × 365 ÷ 1.000 = 14,6 kWh per jaar
Met deze berekening kun je vrijwel iedere losse lamp, spot of lichtstrip vergelijken.
Gebruik bij een armatuur met meerdere lampen het totale vermogen. Een plafondlamp met vier LED-lampen van 5 watt heeft bijvoorbeeld een totaal vermogen van 20 watt.
Wat is het verschil tussen watt, lumen en kWh?
Watt, lumen en kWh worden bij verlichting vaak door elkaar gehaald. Ze geven echter verschillende dingen aan.
- Watt: Geeft aan hoeveel elektrisch vermogen een lamp tijdens het gebruik vraagt
- Lumen: Geeft aan hoeveel zichtbaar licht de lamp produceert
- Kilowattuur of kWh: Geeft aan hoeveel energie de lamp gedurende een bepaalde tijd verbruikt
Bij oude gloeilampen werd vooral naar het wattage gekeken. Een lamp van 60 watt stond bekend als een vrij heldere lamp. Bij LED-verlichting werkt dat anders. Een LED-lamp kan ongeveer dezelfde hoeveelheid licht produceren met veel minder watt.
Kijk daarom bij het kiezen van een lamp naar het aantal lumen voor de gewenste helderheid en naar het wattage voor het stroomverbruik. Zo voorkom je dat je een energiezuinige lamp kiest die te weinig of juist onnodig veel licht geeft.
Wat kost een lamp per jaar?
Wanneer je het jaarlijkse verbruik in kWh weet, kun je de kosten berekenen.
Gebruik daarvoor deze formule:
Jaarverbruik in kWh × stroomprijs per kWh = jaarlijkse stroomkosten
Stel dat de LED-lamp uit het vorige voorbeeld jaarlijks 14,6 kWh verbruikt. Bij een voorbeeldtarief van €0,30 per kWh kost deze lamp:
14,6 × €0,30 = €4,38 per jaar
De werkelijke stroomprijs verschilt per energiecontract en kan veranderen. Kijk daarom op je energierekening of in de app van je energieleverancier welk bedrag je per kWh betaalt.
Reken bij voorkeur met de totale prijs per kWh, inclusief belastingen en btw. Alleen het kale leveringstarief geeft geen volledig beeld van de werkelijke kosten.
Bij drie branduren per dag ziet het verbruik van verschillende LED-lampen er als volgt uit:
- Een lamp van 5 watt verbruikt ongeveer 5,48 kWh per jaar en kost bij €0,30 per kWh ongeveer €1,64
- Een lamp van 8 watt verbruikt ongeveer 8,76 kWh per jaar en kost ongeveer €2,63
- Een lamp van 10 watt verbruikt ongeveer 10,95 kWh per jaar en kost ongeveer €3,29
- Een lamp van 15 watt verbruikt ongeveer 16,43 kWh per jaar en kost ongeveer €4,93
Het verschil per lamp lijkt klein, maar loopt op wanneer je veel lampen hebt of wanneer verlichting dagelijks lang brandt.
Vergelijk het verbruik van een gloeilamp, halogeenlamp en LED-lamp
Het grootste verschil ontstaat wanneer je lampen met ongeveer dezelfde lichtopbrengst vergelijkt. Neem als voorbeeld drie lampen die rond de 800 lumen produceren en vier uur per dag branden.
Een oude gloeilamp van 60 watt verbruikt:
60 × 4 × 365 ÷ 1.000 = 87,6 kWh per jaar
Bij €0,30 per kWh kost dat ongeveer €26,28 per jaar.
Een halogeenlamp van 42 watt verbruikt:
42 × 4 × 365 ÷ 1.000 = 61,32 kWh per jaar
Dat kost bij hetzelfde tarief ongeveer €18,40 per jaar.
Een LED-lamp van 9 watt verbruikt:
9 × 4 × 365 ÷ 1.000 = 13,14 kWh per jaar
De jaarlijkse kosten komen dan uit op ongeveer €3,94.
In dit rekenvoorbeeld verbruikt de LED-lamp 74,46 kWh minder dan de gloeilamp. Bij een stroomprijs van €0,30 is dat een besparing van ongeveer €22,34 per lamp per jaar.
Het exacte wattage verschilt per merk, model en lichtopbrengst. Vergelijk lampen daarom altijd op een vergelijkbaar aantal lumen en niet alleen op de vorm of fitting.
Bereken het verbruik van alle verlichting in huis
Voor een totaalbeeld tel je het verbruik van alle lampen in huis bij elkaar op. Je kunt ook per kamer rekenen, omdat een lamp in de woonkamer meestal langer brandt dan verlichting in een berging of toilet.
Stel dat een woning twaalf LED-lampen heeft. Iedere lamp gebruikt gemiddeld 8 watt en brandt gemiddeld drie uur per dag.
De berekening wordt dan:
12 × 8 × 3 × 365 ÷ 1.000 = 105,12 kWh per jaar
Bij een stroomprijs van €0,30 per kWh kost deze verlichting ongeveer:
105,12 × €0,30 = €31,54 per jaar
Dit blijft een schatting. Niet iedere lamp brandt dagelijks even lang. Voor een nauwkeuriger resultaat kun je de verlichting per ruimte berekenen:
- Noteer hoeveel lampen de ruimte heeft
- Noteer het wattage per lamp
- Schat het gemiddelde aantal branduren per dag
- Bereken het jaarverbruik
- Tel de uitkomsten van alle ruimtes bij elkaar op
Begin bij lampen die veel branduren maken, zoals de verlichting in de woonkamer, keuken en hal. Daar levert een zuinigere lamp meestal de grootste besparing op.
Kijk op het energielabel van de lamp
Nieuwe lichtbronnen hebben een Europees energielabel met een schaal van A tot en met G. Het label vermeldt ook hoeveel elektriciteit de lamp gebruikt per 1.000 branduren.
Een vermelding van 9 kWh per 1.000 uur betekent dat de lamp bij 1.000 branduren ongeveer 9 kWh verbruikt. Dat komt grofweg overeen met een vermogen van 9 watt tijdens het branden.
Je kunt het jaarlijkse verbruik vanuit het energielabel zo berekenen:
Verbruik per 1.000 uur × jaarlijkse branduren ÷ 1.000
Brandt de lamp drie uur per dag? Dan zijn dat:
3 × 365 = 1.095 branduren per jaar
Bij een labelverbruik van 9 kWh per 1.000 uur wordt het geschatte jaarverbruik:
9 × 1.095 ÷ 1.000 = 9,86 kWh per jaar
Volgens de Europese Commissie vermeldt het energielabel voor lichtbronnen de energieklasse en het elektriciteitsverbruik per 1.000 branduren. Via de QR-code op het label kun je daarnaast meer productgegevens bekijken.
Een lamp met energieklasse A is efficiënter dan een lamp met energieklasse G, maar kijk ook naar het aantal lumen. Een zeer zuinige lamp die onvoldoende licht geeft, is niet automatisch de beste keuze voor de ruimte.
Verbruiken slimme lampen ook stroom als ze uitstaan?
Een gewone lamp die met een fysieke schakelaar volledig wordt uitgeschakeld, gebruikt normaal gesproken geen stroom. Bij slimme verlichting kan dat anders zijn.
Een slimme lamp moet vaak met wifi, Bluetooth, Zigbee of een ander draadloos systeem verbonden blijven. Daardoor kan de lamp in de stand-bystand een kleine hoeveelheid elektriciteit gebruiken. Een eventuele bridge of hub gebruikt eveneens stroom.
Het stand-byverbruik per slimme lamp is meestal veel lager dan het verbruik tijdens het branden, maar bij veel slimme lampen kan het samen oplopen.
Wil je het werkelijke verbruik weten? Gebruik dan een energiemeter die ook lage vermogens kan meten. Controleer daarbij zowel het verbruik tijdens het branden als het verbruik wanneer de verlichting via de app is uitgeschakeld.
Slimme verlichting kan tegelijkertijd helpen besparen wanneer je schema’s, bewegingssensoren of automatische uitschakeling gebruikt. Het uiteindelijke resultaat hangt dus af van het stand-byverbruik én van de manier waarop je de verlichting gebruikt.
Zo verlaag je het stroomverbruik van verlichting
De grootste besparing ontstaat meestal door oude gloei- en halogeenlampen te vervangen door passende LED-lampen. Vooral lampen die iedere dag meerdere uren branden verdienen als eerste aandacht.
Je kunt het verbruik verder verlagen met deze maatregelen:
- Doe verlichting uit wanneer niemand in de ruimte is
- Gebruik daglicht waar dat mogelijk is
- Kies niet meer lumen dan je werkelijk nodig hebt
- Gebruik een bewegingssensor in een hal, toilet, berging of buitenruimte
- Stel slimme lampen zo in dat ze automatisch uitschakelen
- Verdeel verlichting over meerdere schakelaars, zodat niet alles tegelijk hoeft te branden
- Gebruik gerichte taakverlichting in plaats van de hele ruimte extra fel te verlichten
- Controleer of dimbare LED-verlichting en de dimmer goed bij elkaar passen
- Vervang eerst de oude lampen met de meeste branduren
Denk ook aan decoratieve verlichting, lichtstrips en buitenlampen. Deze worden soms vergeten, terwijl ze dagelijks meerdere uren kunnen branden.
Maak een eenvoudige inventarisatie
Met een korte inventarisatie zie je snel waar de meeste winst te behalen is. Noteer per lamp:
- De kamer
- Het type lamp
- Het vermogen in watt
- Het aantal lampen in het armatuur
- Het geschatte aantal branduren per dag
- Het berekende verbruik per jaar
- De geschatte jaarlijkse kosten
Sorteer de lampen daarna op jaarlijks verbruik. Een lamp met een hoog wattage die maar enkele minuten per dag brandt, hoeft niet als eerste te worden vervangen. Een iets zuinigere lamp die iedere avond uren aanstaat, kan belangrijker zijn.
Controleer ook of je werkelijk een nieuwe lamp nodig hebt. Wanneer er al een zuinige LED-lamp hangt die voldoende licht geeft, levert vervanging door een iets efficiënter model mogelijk maar een kleine besparing op.
Veelgestelde vragen
Hoeveel kWh verbruikt een LED-lamp per jaar?
Dat hangt af van het wattage en het aantal branduren. Een LED-lamp van 8 watt die drie uur per dag brandt, verbruikt ongeveer 8,76 kWh per jaar. Bij een voorbeeldtarief van €0,30 per kWh kost dat ongeveer €2,63 per jaar.
Bespaar je stroom door LED-verlichting te dimmen?
Ja, een gedimde LED-lamp gebruikt doorgaans minder vermogen dan dezelfde lamp op volle sterkte. De besparing loopt niet bij iedere combinatie van lamp en dimmer exact gelijk met het dimpercentage. Gebruik daarom een dimbare LED-lamp en een geschikte LED-dimmer.
Kost het inschakelen van een lamp extra stroom?
Het inschakelen kan heel kort een hogere stroom veroorzaken, maar bij huishoudelijke verlichting is dit geen reden om een lamp onnodig te laten branden. Wanneer je het licht niet nodig hebt, kun je het gewoon uitschakelen.
Hoe meet je het werkelijke verbruik van verlichting?
Bij een lamp met een stekker kun je een energiemeter tussen de stekker en het stopcontact plaatsen. Vaste plafond- en wandverlichting is lastiger afzonderlijk te meten. Daarvoor kun je rekenen met het opgegeven wattage of advies vragen aan een elektricien wanneer een meting aan de vaste installatie nodig is.
Zelf het verbruik van verlichting berekenen
Het stroomverbruik van verlichting wordt bepaald door het wattage, het aantal lampen en de brandduur. Met de formule watt × branduren ÷ 1.000 bereken je het verbruik in kWh.
Vermenigvuldig de uitkomst met je eigen stroomprijs om de jaarlijkse kosten te bepalen. Kijk bij nieuwe lampen niet alleen naar het wattage, maar ook naar lumen, de energieklasse en het verbruik per 1.000 branduren.
Door eerst de oude lampen met veel branduren aan te pakken, kun je gericht besparen zonder dat je woning donkerder of minder comfortabel wordt.
